Sài Gòn, một ngày mưa tháng Năm,
Đôi dòng suy tư những năm tháng tuổi đôi mươi. Gửi đến những ai cũng từng cảm thấy trống rỗng giữa guồng quay của cuộc sống.
Ngồi nhìn những giọt mưa rơi lách tách bên tách trà sen còn ấm, cùng một bản nhạc nhẹ, tôi lại trôi vào những suy nghĩ vẩn vơ. Âm thanh của mưa và tiếng chim vang vọng đâu đó dường như biết cách xoa dịu lòng người.
Ở tuổi đôi mươi, tôi thường tự hỏi: “Mình đang tìm kiếm điều gì?” Mọi người xung quanh dường như ai cũng bận rộn, hối hả. Đôi lúc, tôi thấy mình lạc nhịp, không còn theo kịp nữa. Nhưng rồi tôi nhận ra, không phải vì tôi không đủ sức chạy, mà vì tôi cần dừng lại… để tự hỏi: “Mình đang chạy vì điều gì?” Cuộc sống như một dòng chảy mang theo những tiêu chuẩn xã hội - phải học giỏi, phải thành công, phải chứng minh sự tồn tại. Là một phần trong dòng chảy ấy, tôi cũng bị cuốn theo, cố gắng để đạt được, để được công nhận, mà đôi khi quên tự hỏi: “Đó có thật sự là điều mà mình muốn không?”
Rồi mỗi khi màn đêm buông xuống, khi xung quanh thôi ồn ào, tôi cố cởi bỏ từng lớp áo mà xã hội đã khoác lên người. Tôi muốn biết đằng sau tất cả những lớp vỏ ấy là gì? Nhìn vào bên trong, một cách chậm rãi. Và… không rõ tự lúc nào, chỉ còn lại một sự trống rỗng. Một cảm giác rỗng tênh, rất khó gọi tên và định hình. Có lẽ vì tôi chưa từng thật sự đối diện. Hoặc cũng có thể là ngôn từ không đủ để diễn tả.
Lần đầu gặp nó, tôi thấy sợ – một cách bản năng. Sợ cái cảm giác không còn gì để bám víu, như thể mọi chỗ dựa bỗng biến mất. Tôi cố gắng tìm thứ gì đó để lấp đầy, những thứ khiến mình tạm thấy “ổn” trở lại. Nhưng càng cố, nó càng sâu. Những liều dopamine chỉ giúp chạy trốn nhất thời. Sau tất cả, khoảng rỗng ấy vẫn ở đó, lặng thinh. Và rồi tôi nhận ra sự lặng thinh ấy không phải để lấp đầy bằng tiếng ồn, mà là để lắng nghe.
Tôi thử ngồi yên, để khoảng trống ấy bao trùm. Trong cái thinh lặng đó, tôi bắt đầu nghe được một âm thanh nhỏ nhẹ, như một tiếng gọi vẫn luôn ở đó, chỉ là tôi chưa từng dừng lại để lắng nghe. “Mình ở đây rồi.” - tôi đáp lại như một sự hiện diện. Thì ra, cái trống rỗng ấy chính là cánh cửa dẫn tôi trở về với chính mình.
Tôi nhớ C. Jung từng viết: “Cuộc sống luôn hiện ra trước mắt tôi như một loài cây sống bám vào thân rễ. Cuộc sống thực sự của nó thì vô hình, ẩn trong thân rễ. Phần xuất hiện trên mặt đất chỉ tồn tại trong một mùa hè duy nhất rồi tàn lụi.” Có lẽ cái trống rỗng ấy chính là phần sâu thẳm nhất trong tâm hồn tôi. Nếu ví von như Jung, thì đó là bộ rễ cắm sâu trong lòng đất, âm thầm nuôi sống toàn bộ tâm hồn.
Tôi nhận ra mình từng chạy vì sợ bị bỏ lại, sợ không đủ tốt, sợ mất mát – những nỗi sợ nguyên thuỷ. Có lẽ bản năng của tổ tiên sau từng ấy năm vẫn còn hiện diện trong tôi: ngày xưa, nếu không được bầy đàn công nhận, con người sẽ lạc lõng, cô đơn và bị bỏ rơi, đồng nghĩa với việc đối mặt với cái chết. Tôi sống trong một thế giới đầy những điều kiện mà xã hội đặt ra, mà chưa từng thực sự sống. Nhưng từ chính khoảng không bên trong ấy, một cánh cửa dần hé mở, một ánh sáng nhỏ bắt đầu le lói. Và có lẽ, tôi bắt đầu biết sống. Chỉ đơn giản là hiện diện. Nhẹ nhàng, lặng lẽ, mà đủ đầy.
Tôi nhận ra rằng, khi lạc đường, điều cần thiết không phải là một kỹ năng mới, mà là một chiếc la bàn. Và có lẽ, chiếc la bàn ấy chỉ xuất hiện khi lòng tôi đủ lặng để lắng nghe.